Skip navigatie

Grote uitdagingen voor de inrichting en onderhoud

Bodemdaling richt in gemeenten op een slappe bodem grote schade aan. Wegen en trottoirs verzakken; rioleringen, leidingen en kabels breken. Dit veroorzaakt niet alleen hoge kosten, maar ook overlast en risico’s voor bewoners en bedrijven. Straten moeten vaker opgehoogd worden en er doen zich, vaker dan in andere gemeenten, gevaarlijke incidenten voor door breuken in gas- en waterleidingen of riolering. De vitaliteit van bomen neemt af door te hoge grondwaterstanden.

De verzakte gedeelten kunnen weer worden opgehoogd met bijvoorbeeld zand. Maar door het gewicht van dat zand verzakt het gebied opnieuw. Zo ontstaat een cyclisch probleem dat gemeenten op een slappe bodem tweemaal zoveel kost aan onderhoud als gemeenten op een stevige bodem.

Door lichtere ophoogmaterialen en innovatieve technieken toe te passen blijft de kwaliteit van de openbare ruimte langer op orde en kunnen kosten worden gedrukt. Bovendien hebben inwoners en bedrijven minder vaak last van openliggende straten, omleidingen, verpaupering, afgebroken leidingen en ander ongemak. Er zijn inmiddels veel lichte materialen en technieken beschikbaar.

Gemeenten, ontwerpers, ontwikkelaars en aannemers zien soms door de bomen het bos niet meer. Daarom presenteert KBF alle oplossingen in een handig overzicht!  In najaar 2025 is het overzicht grondig geactualiseerd. Voor iedere oplossing zijn belangrijke en actuele parameters zoals gewicht, kostprijs, sterkte e.d. uitgewerkt en gekwantificeerd.

 

Door op onderstaande link te klikken opent zich het overzicht in Excel.

verzakking van straten en riolen leiden tot hoge herstelkosten

Door zetting en verschilzetting (lokale bodemdaling) ontstaat schade aan bovengrondse en ondergrondse infrastructuur, zoals wegen, rioleringen en kabels en leidingen. Dit veroorzaakt niet alleen hoge kosten, maar ook overlast en risico’s voor bewoners en bedrijven. Straten moeten vaker opengebroken worden en er doen zich, vaker dan in andere gemeenten, gevaarlijke incidenten voor door breuken in gas- en elektriciteitsleidingen of riolering. De vitaliteit van bomen neemt af door te hoge grondwaterstanden.
Voor overheden betekent dit een afname van de kwaliteit van de openbare ruimte, verslechtering van de leefomgeving en een toename van risico’s én fors hogere kosten, zowel boven als onder de grond.

1

Feiten en cijfers

  • Het Planbureau voor de Leefomgeving berekende in 2016 dat herstel en onderhoud van infrastructuur als gevolg van bodemdaling in 2050 kan oplopen tot 5,2 miljard euro.

 

  • Het Platform Slappe Bodem becijferde dat de kosten voor infrastructuur in gemeenten op slappe bodem tweemaal zo hoog liggen als in gemeenten op zand.

 

  • De Klimaatschadeschatter laat zien dat de schade door droogte, hitte en wateroverlast tot 2050 een bandbreedte kent van 77,5 tot 173,6 miljard euro, inclusief schade aan funderingen en infrastructuur.
2

Actuele ontwikkelingen

Om deze opgaven het hoofd te bieden, werken overheden, kennisinstellingen en bedrijven samen:

  • Het Netwerk Bodemdalingbestendige Openbare Ruimte komt periodiek bij elkaar om kennis te nemen van innovaties en goede voorbeelden uit te wisselen.
  • Het continue actueel houden van de bestaande lijst met lichtgewicht ophoogmaterialen en innovatieve technieken.
  • Het opstellen van een factsheet met lichte bouwmaterialen en mogelijkheden voor drijvend en amfibisch bouwen.
  • Gemeenten krijgen steeds meer instrumenten en materialen aangereikt om zich bodemdaling-proof te organiseren. Een belangrijke sleutel hierbij is het toepassen van levenscycluskosten in de bedrijfsvoering rond Openbare Ruimte en ruimtelijke ontwikkeling.
  • Het continueren van de monitoring van 12 proefvakken om de effecten van verschillende ophoogmaterialen langdurig te meten.
3

Hulpmiddelen bij aanpak bodemdaling in de Openbare Ruimte

KBF streeft ernaar initiatiefnemers van reconstructies in de Openbare Ruimte te ondersteunen met praktisch bruikbare hulpmiddelen zoals handreikingen, factsheets, overzichten en films.

 

Projecten

Project Water, bodem en cultuurhistorie

Dit project is een gezamenlijk initiatief van het KBF en het Gouds Watergilde. Het heeft als leidende gedachte dat bij besluitvorming over ruimtelijke ontwikkelingen in stedelijk gebied niet alleen ‘Water en Bodem’ sturend zouden moeten zijn.

Bekijk dit project
Innovatieve ophoogtechnieken tegen verzakking bij slappe bodem

Project Lichtgewicht ophoogmaterialen en innovatieve methoden

Dit project geeft beheerders van de openbare ruimte een handelingsperspectief van innovatieve en levensduur verlengende funderingstechnieken. Het overzicht wordt actueel gehouden door KBF in samenwerking met marktpartijen (adviesbureaus en leveranciers).

Bekijk dit project
Verzakte huizen door funderingsproblemen

Toolbox Bodemdaling in steden

Het project Toolbox Bodemdaling in Steden helpt professionals aan betere oplossingen voor overlast door bodemdaling in stedelijk gebied.

Bekijk deze toolbox

Project Monitoring proefvakken

In project Monitoring proefvakken zijn in 7 verschillende gemeenten 12 proefvakken aangelegd. Ieder proefvak is aangelegd met lichtgewicht ophoogmaterialen. Gedurende enkele jaren worden meetgegevens verzameld.

Bekijk dit project
Fluctuaties in het grondwaterpeil (hoog én laag) kunnen leiden tot verzakking van huizen, wegen en riolen

Project actief grondwaterpeil

Actief Grondwaterpeilbeheer is een techniek om schommelingen in het grondwater te beperken. Het kan helpen bij het voorkomen van wateroverlast en/of problemen door droogte. In sommige gevallen kan het ook helpen om bodemdaling tegen te gaan.

Bekijk dit project

Toolbox actief grondwaterpeilbeheer

Actief Grondwaterpeilbeheer is een systeem dat kan helpen om schommelingen in de grondwaterstand te beperken. Het wordt ingezet bij (toekomstige) problemen met een te hoge en/of te lage grondwaterstand.

Bekijk deze toolbox

Afgeronde projecten

Project Waterpasserende en doorgroeibare verhardingen

Dit project is gericht op de toepasbaarheid van waterpasserende en doorgroeibare verhardingen in bodemdalingsgebieden.

Bekijk dit project

Project Handreiking adaptief monitoringplan

Investeringen in de openbare ruimte zijn kostbaar. Na aanleg worden systemen vaak onvoldoende gemonitord en daardoor is er weinig sprake van een lerend proces bij gemeenten waardoor keuzes uit het verleden bijgesteld kunnen worden.

Bekijk dit project

Project Kabels en Leidingen

Bodemdaling is een stevig hoofdpijndossier voor kabel- en leidinginfrastructuur en riolering. Niet alleen zorgt de zakkende bodem voor schades, lekkages, afvoerproblemen en andere beheeruitdagingen.

Bekijk dit project

Deze experts helpen je verder

Irthe Noordegraaf

Rijkswaterstaat

Landelijk gebied
Openbare Ruimte

Maarten Kuiper

Aveco de Bondt

Nieuwbouw
Funderingen
Landelijk gebied
Openbare Ruimte

Melanie Brunings

Norminstituut Bomen

Nieuwbouw
Openbare Ruimte

Willemijn van Doorn – Hoekveld

Deltares

Landelijk gebied
Openbare Ruimte
Funderingen
Nieuwbouw

Gilles Erkens

Deltares / Universiteit Utrecht

Funderingen
Landelijk gebied
Nieuwbouw
Openbare Ruimte

Arend van Woerden

Sweco

Openbare Ruimte
Nieuwbouw

Bernd van den Berg

KBF

Openbare Ruimte
Funderingen

top